- भारतले चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि नेपाली उद्योगीहरू चिन्तित बनेका छन्।
- नेपालको आन्तरिक उत्पादनले माग धान्न नसक्ने भएकाले केही महिनापछि चिनीको चरम अभाव हुने देखिन्छ।
- बिस्कुट, जुस र चकलेट जस्ता चिनीमा आधारित उद्योगहरू संकटमा पर्ने सम्भावना बढेको छ।
भारतले चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएसँगै उद्योगी चिन्तित बनेका छन् ।
अहिले कच्चा पदार्थ अभावमा प्लास्टिक उद्योगले ७० प्रतिशतसम्म उत्पादन कटौती गरेका छन् । जसले हजारौँ मजदुरको रोजगारी गुमेको छ । यही अवस्थामा भारत सरकारले आगामी सेप्टेम्बर ३० सम्मका लागि चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ ।
चिनीको आन्तरिक उत्पादनले मात्र बजार र उद्योगको माग धान्न सक्ने अवस् नभएको भन्दै बेलैमा विकल्प खोज्न उद्योगीहरूले सरकारलाई सुझाव दिएका छन् । अहिलेलाई मौज्दात रहे पनि प्रतिबन्ध कायमै रहे संकट निम्तिने उनीहरूको भनाइ छ । भारतले कम उत्पादन भएको कारण देखाउँदै चिनी निकासीमा रोक लगाएको छ ।
नेपाल चिनी उत्पादक संघले मौज्दात पर्याप्त रहेको र मूल्य नबढाइएको जनाएको छ । चालू क्रसिङ सिजनसम्म १३ वटा चिनी उद्योग सञ्चालनमा रहेको संघको भनाइ छ । ती उद्योगहरूले १ लाख ९० हजार ८७० मेट्रिक टन चिनी उत्पादन गरेका छन् । उत्पादनमध्ये करिब १ लाख ८ हजार मेट्रिक चिनी उद्योगमै मौज्दात रहेको र बजारमा २० हजार मेट्रिक टन चिनी मौज्दात रहेको संघको अनुमान छ ।
संघले संकट नआउने भने पनि भारतबाट अवैध च्यानलबाट चिनी आउने भएकाले त्यो रोकिए नेपाली उत्पादनले लामो समय धान्न नसक्ने उद्योगीहरू बताउँछन् । दैनिक उपभोगका लागि नेपाली उपभोक्ता चिनी किन्न भारतीय सीमावर्ती बजारमा पुग्ने गरेका छन् ।
सरकारले एक सय रूपैयाँभन्दा बढीको सामानमा भन्सार लिने निर्णयपछि दैनिक उपभोगका लागि अवैध च्यानलबाट चिनी रोकिएको र भन्सारको कडाइले माग र आपूर्तिको सन्तुलन बिग्रिने उनीहरूको भनाइ छ । भारतीय सीमावर्ती बजारमा अहिले चिनीको खुद्रा मूल्य प्रति किलो ६५ देखि ७० रूपैयाँ छ । सीमाको नेपाली बजारमा ९०-१०० सम्म छन् ।
उद्योगी सगुन बोहराका अनुसार भारतमा बेमौसमी वर्षा र मौसमको प्रतिकूलताका कारण उखु उत्पादनमा गिरावट आएको छ । उनले भने, ‘अहिले नै चिनी अभावमा उद्योगहरू बन्द नभए पनि केही समय पछि असर पर्छ । बिस्कुट, जुस र चकलेट उद्योगहरूमा संकट आउँछ ।’
चालू आर्थिक वर्षको हालसम्म नेपालमा करिब ७० हजार मेट्रिक टन चिनी आयात भएको छ । भारतले निर्यात रोके यसको असर ५ महिनापछि देखिने चकलेट तथा बिस्कुट उद्योगी महेश जाजु बताउँछन् । उनले दशैँ र तिहारजस्ता चाडबाडको समय आउने बेलासम्ममा चिनीको अभाव हुनसक्ने बताए ।
उद्योग परिसंघ कोशीका अध्यक्ष पवन सारडाले नेपाली उत्पादनले केही महिना धाने पनि त्यसपछि के हुने हो ? भन्न सक्ने अवस्था नरहेको बताए ।
‘नेपालमा जति चिनी आवश्यक पर्छ, त्यति चिनी यहाँ उत्पादन हुँदैन । भारतले निर्यातमा रोक लगाउँदा यसको असर त पर्छ’, उनले भने ।
भारतमा २०२५-२६ को सिजनमा २ करोड ७५ लाख चिनी उत्पादन भएको छ । त्यहाँ वार्षिक २ करोड ८० लाख टन चिनी आवश्यक पर्दछ । मागभन्दा उत्पादन कम हुने र चिनीको मौज्दात पनि कम भएको भन्दै भारत सरकारले चिनी निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको हो ।
तत्कालका लागि स्टकले धाने पनि नेपालको कुल माग र उत्पादनबीच खाडल रहेकाले ५ महिनापछि उद्योगहरू संकट फस्ने उद्योगी महेश जाजुले बताए । उनले भने, ‘चिनीलाई मुख्य कच्चा पदार्थको रूपमा प्रयोग गर्ने जुस, बिस्कुट, कन्फेक्सनरी र चकलेट उद्योगहरू सबैभन्दा बढी मारमा पर्छन् ।
